Demografische overgang in Fryslân

Op 1 januari 2026 telt de provincie 665.208 inwoners. Nog nooit telde Fryslân zoveel inwoners. Na een jarenlange toename, is tussen 2011 en 2016 het aantal inwoners van Fryslân ieder jaar iets gedaald. Na 2016 is de Friese bevolking jaarlijks weer toegenomen. De bevolkingsontwikkeling wordt bepaald door de natuurlijke aanwas (geboorten minus sterfte) en het migratiesaldo (vestiging minus vertrek). Jarenlang kwam de bevolkingsgroei vooral door natuurlijke aanwas. Vanaf 2015 is er echter sprake van een sterfteoverschot. De recente groei is het gevolg van een positief migratiesaldo. Dit was lange tijd vooral een positief buitenlands migratiesaldo, maar sinds 2019 ook weer een positief binnenlands migratiesaldo. Dat laatste betekent dat meer mensen vanuit de rest van Nederland zich in Fryslân vestigen dan dat er vertrekken.
De ontwikkeling van de bevolking verschilt per gemeente en/of regio. In 2025 was de bevolkingsgroei in regio Noordwest Fryslân met een toename van 361 inwoners (0,6%) zowel absoluut als relatief het grootst. In de regio’s Noordoost Fryslân, Zuidoost Fryslân, Zuidwest Fryslân en regio Leeuwarden was de bevolkingsgroei minder groot. Op de Waddeneilanden nam het aantal inwoners af met 87 (0,8%).

Fryslân heeft te maken met een veranderende samenstelling van de bevolking: ontgroening en vergrijzing. Ontgroening betekent dat het aandeel kinderen en jongeren in de totale bevolking afneemt. Vergrijzing betekent een toename van het aandeel senioren in de bevolking. Vooral in de afgelopen vijftien jaar is het aantal geboorten fors gedaald. Er wonen nu bijna 17.000 minder kinderen en jongeren (0 t/m 24 jaar) in Fryslân dan vijftien jaar geleden. Het aandeel kinderen en jongeren is daarmee afgenomen van 30 procent in 2011 tot 27 procent in 2026. Deze afname vlakt wel steeds meer af en het aantal geboorten is in de afgelopen drie jaar ongeveer gelijk gebleven. Tegelijkertijd is het aandeel senioren (65-plussers) in Fryslân aanzienlijk toegenomen in de afgelopen vijftien jaar: van 17 procent van de bevolking in 2011 naar bijna een kwart in 2026.
In de gemeenten Schiermonnikoog, Harlingen en Ooststellingwerf wonen relatief de meeste senioren. In Leeuwarden, Achtkarspelen en Smallingerland wonen naar verhouding de minste senioren.

Het totale aantal huishoudens in Fryslân laat een stijgende trend zien. Vanaf 2000 bedraagt de toename jaarlijks tussen de 1000 en 3000 huishoudens. De toename komt doordat het gemiddeld aantal personen per huishouden daalt. Zo is het aantal paren met kinderen fors gedaald en het aantal eenoudergezinnen en alleenstaanden toegenomen. De toename van het aantal huishoudens heeft vooral consequenties voor de woningmarkt. Niet alleen neemt de behoefte aan het totaal aantal woningen toe, maar er is ook een verandering in de behoefte aan het type woning.

Op 1 januari 2026 heeft 14 procent van de inwoners in Fryslân een migratieachtergrond. Deze inwoners zijn zelf in het buitenland geboren of (één van) hun ouders. In Fryslân wonen relatief minder mensen met een migratieachtergrond dan landelijk (29%). In de gemeente Leeuwarden is het percentage inwoners met een migratieachtergrond het grootst (23%), in Achtkarspelen en Dantumadiel het kleinst (7%).
De meeste migranten in Fryslân zijn afkomstig uit Duitsland. De meeste niet-westerse migranten komen uit de (voormalige) Sovjet-Unie. Kijkend naar de top vijf meest voorkomende migratieachtergronden, dan is er sinds 2022 met name een flinke toename van migranten uit Oekraïne en de (voormalige) Sovjet-Unie. Zo zijn er in Fryslân op 1 januari 2026 dertien keer meer migranten uit Oekraïne ten opzichte van 1 januari 2022, en ruim drie en een half keer meer migranten uit de (voormalige) Sovjet-Unie. In Fryslân is de top vijf van migrantengroepen anders samengesteld dan landelijk. Landelijk zijn inwoners met een Turkse en Marokkaanse achtergrond de grootste migrantengroepen.

In 2050 verwacht de provincie Fryslân een stijging van de bevolking met ruim 23.600 inwoners in vergelijking met het bevolkingsaantal van 2026. Wel zal de potentiële beroepsbevolking (15 t/m 64 jaar) met ruim 16.000 mensen krimpen. Ook wordt er een flinke vergrijzing verwacht, waarbij de groep 65-plussers met ruim 20 procent zal toenemen. Dit komt met name doordat het aantal oude ouderen toeneemt, wat ook wel dubbele vergrijzing wordt genoemd. Zo stijgt het aantal 85-plussers van 18.500 in 2026 naar 42.000 in 2050 (+129%). De groep 65 tot 74-jarigen krimpt juist met elf procent.
Verder zal het aantal huishoudens in Fryslân flink groeien. De provincie Fryslân verwacht bijna 336.000 huishoudens in 2050, een toename van meer dan 25.500 huishoudens in vergelijking met 2026. Deze stijging komt grotendeels doordat er meer éénpersoonshuishoudens bijkomen. Deze groep zal van 120.000 huishoudens in 2026 stijgen tot ruim 146.000 in 2050. De grootste afnames zit in het aantal meerpersoonshuishoudens met thuiswonende kinderen en zonder thuiswonende kinderen.
De ontwikkeling van het aantal huishoudens verschilt per regio. In Leeuwarden lijkt de groei van het aantal huishoudens het sterkst door te zetten. Voor Zuidwest Fryslân zal het aantal huishoudens eerst stijgen, maar na 2039 weer wat gaan afnemen. Het aantal huishoudens zal in 2050 naar verwachting wel nog steeds hoger zijn dan in 2026. Alleen op de Waddeneilanden wordt een sterke daling van het aantal huishoudens voorspeld. Het aantal huishoudens zal in 2050 zeven procent lager liggen op de Waddeneilanden dan in 2026. Let wel dat hoe verder weg in de tijd we kijken en/of hoe kleiner het gebied, hoe onzekerder de voorspellingen zijn.

Lange tijd verhuisden meer mensen vanuit Fryslân naar andere delen van Nederland dan dat mensen van elders in Nederland zich in Fryslân vestigden. Sinds 2019 is er weer een positief verhuissaldo vanuit andere delen van Nederland. In 2019 was dit saldo 765 personen en in 2025 1544 personen. Ondanks dat dit verhuissaldo positief is, zien we al decennialang dat meer jongvolwassenen (15 tot 30 jaar) uit Fryslân vertrekken dan hier komen wonen. Ze vertrekken vooral vanwege studie of werk. Tot en met 2021 daalde het saldo vertrekkers in deze leeftijd. De veranderingen in de studiefinanciering kan hiervoor een reden zijn, waardoor jongeren langer thuis bleven wonen. Ook kan een vertrek minder noodzakelijk zijn door meer opleidings- en arbeidsmogelijkheden in de provincie. Hoewel sinds 2022 het aantal vertrekkers in deze leeftijdscategorie nog steeds groter is dan het aantal nieuwkomers, is er geen sprake meer van een dalende trend.