Filter resultaten
Thema
Toon alles
Type
berichten gevonden

AI verandert de Friese arbeidsmarkt, maar grote banenverschuivingen blijven voorlopig uit

AI wordt steeds vaker gebruikt op de Friese werkvloer, maar grote verschuivingen in werkzekerheid worden op korte termijn niet verwacht. Wel verschillen de gevolgen sterk per sector en groep werkenden. Vooral starters en jongvolwassenen kunnen op termijn kwetsbaar zijn, terwijl ook een digitale kloof dreigt voor mensen die minder makkelijk meekomen met AI. Dat blijkt uit verkennend onderzoek naar AI-gebruik en werkzekerheid op verzoek van Provincie Fryslân.

AI-gebruik verschilt sterk per sector

Het gebruik van AI is niet gelijk verdeeld over de arbeidsmarkt. In Fryslân zijn vooral de zakelijke dienstverlening, financiële dienstverlening en ICT voorlopers. Ook gebruiken werkenden met een hbo- of wo-achtergrond AI vaker dan andere groepen. Daarnaast gebruiken jongere werkenden AI vaker dan oudere leeftijdsgroepen. Tegelijkertijd ziet het merendeel van de werkenden AI op dit moment hooguit als een kleine bedreiging voor de eigen baan.

Dat past bij het bredere beeld dat AI-gebruik in Fryslân weliswaar substantieel is, maar minder sterk dan in regio’s als Amsterdam en Zuid-Holland. De economische structuur speelt daarbij een rol: innovatie breekt doorgaans sneller door in regio’s met een hoge bedrijvendichtheid.

Niet alle banen even vatbaar

De gevolgen van generatieve AI verschillen sterk per beroep. Vooral beroepen in onder meer accountancy, ICT, administratie, journalistiek en de reclamewereld zijn relatief vatbaar voor veranderingen door AI. Dat zijn niet alleen beroepen van lageropgeleiden; juist veel middelbaar en hogeropgeleiden werken in sectoren waarin AI relatief veel wordt gebruikt.

Voor Fryslân betekent dat niet direct een grote verschuiving op de arbeidsmarkt. Sectoren die relatief gevoelig zijn voor vervanging of verdringing door AI zijn in de Friese economie over het algemeen kleiner. Grote Friese sectoren zoals industrie, agro-food en bouwnijverheid zijn vanwege de aard van het werk minder vatbaar voor vervanging door AI. De inhoud van het werk kan daar uiteraard wel veranderen.

Starters en jongvolwassenen mogelijk kwetsbaarder

Een groep die volgens bestaand onderzoek extra aandacht verdient, bestaat uit starters en jongvolwassenen. Generatieve AI kan vooral taken overnemen die draaien om zogenoemde gecodificeerde kennis: kennis die tijdens opleidingen wordt opgedaan en in documenten en handleidingen is vastgelegd. Praktijkervaring en impliciete kennis zijn moeilijker te automatiseren. Daardoor kunnen juist jonge werkenden, die nog minder praktijkervaring hebben, relatief kwetsbaar zijn.

Tegelijkertijd benadrukken we dat het nog te vroeg is om harde conclusies te trekken over het effect van AI op werkgelegenheid. Ook landelijk is daarover nog discussie en zijn causale verbanden nog lastig vast te stellen.

Kansen voor productiviteit, maar bewijs nog gemengd

AI kan ook kansen bieden. Denk aan hogere productiviteit in sectoren met personeelstekorten, betere bedrijfsvoering, precisielandbouw en automatisering van industriële processen. Ook voor maatschappelijke vraagstukken, zoals bereikbaarheid en voorzieningen in het landelijk gebied, kunnen AI-toepassingen relevant zijn.

De verwachtingen rond productiviteitswinst zijn hoog, maar het beschikbare bewijs is nog gemengd. Sommige experimenten laten duidelijke productiviteitswinsten zien, terwijl andere onderzoeken minder positieve of zelfs negatieve effecten vinden. Bovendien leidt winst op taakniveau niet automatisch tot economische groei op grotere schaal.

Risico op een digitale kloof

Niet alleen baanverlies is een aandachtspunt. Een andere kwetsbaarheid is dat groepen die weinig met AI werken achter kunnen raken in digitale vaardigheden. Volgens het onderzoek gaat het daarbij onder meer om laaggeletterden, lageropgeleiden en oudere werkenden. Als AI-gebruik bijdraagt aan productiviteitsgroei, kan bovendien het verschil tussen regio’s toenemen: regio’s waar AI sneller wordt toegepast profiteren mogelijk eerder van die groei dan Fryslân.

Daarom is het goed niet alleen naar de risico’s van AI te kijken, maar ook te investeren in begeleiding, scholing en digitale vaardigheden. Ook blijft het belangrijk om de arbeidsmarkteffecten voor starters en jongvolwassenen goed te volgen.

Planbureau Fryslân blijft het onderwerp de komende jaren volgen in verkennend en verdiepend onderzoek.

Meer weten?

Dr. Wouter Marchand
Dr. Wouter Marchand Senior onderzoeker E-mail Wouter LinkedIn 06 384 003 46

Door de site te te blijven gebruiken, gaat u akkoord met het gebruik van cookies. meer informatie

Deze site is standaard ingesteld op 'cookies toestaan", om je de beste mogelijke blader ervaring te geven. Als je deze site blijft gebruiken zonder je cookie instellingen te wijzigen, of als je klikt op "Accepteren" hieronder, dan geef je toestemming voor het gebruik van Cookies.

Sluiten