Eerder dit jaar presenteerde Planbureau Fryslân al de gemeentelijke Brede Welvaartscans. Nu gaat het planbureau een stap dieper. Met nieuw onderzoek en een interactieve kaarttool brengen onderzoekers Gerian Kuiper en Siebren Kooistra de brede welvaart op buurtniveau in kaart. Een gesprek over het belang van fijnmazige data voor lokaal beleid: “De kracht van deze analyse is dat we voorbij het gemiddelde van een gemeente kijken.”
Planbureau Fryslân publiceerde eerder al rapportages en dashboards op gemeentelijk niveau. Toch bleef er een behoefte bestaan aan meer detail. Siebren Kooistra (onderzoeker team Basis) legt uit: “We hebben gekeken naar het buurtniveau, dat zijn twee lagen onder de gemeente. Denk bijvoorbeeld aan een specifieke dorpskern of stadswijk. Door openbare data op dit niveau te verzamelen, krijgen we een veel gedetailleerder beeld dan de algemene gemeentescans.”
Gerian Kuiper (onderzoeker team Ruimte en Economie) vult aan dat dit onderzoek ook een antwoord is op een methodologische discussie: “Kun je brede welvaart vangen in één getal? Wij hebben besloten dat niet te doen. We splitsen het juist uit in verschillende onderdelen. Daarmee dragen we bij aan de discussie over hoe je dit concept meetbaar maakt.”
Bovendien is deze aanpak uniek voor de regio. Waar landelijke instanties zoals het SCP vaak kijken naar verschillen tussen provincies of grote landsdelen, zoomt Planbureau Fryslân nu echt in. Volgens Siebren is dat essentieel om de verschillen tussen stad en platteland, en alles daar tussenin, goed in kaart te krijgen.
Niet elk thema leent zich even makkelijk voor een analyse op wijkniveau. Dat was een van de belangrijkste lessen tijdens het onderzoek.
“Elk domein binnen brede welvaart wilden we vatten in een indicator, zoals bereikbaarheid, veiligheid, wonen en sociale samenhang,” vertelt Gerian. “Maar we kwamen erachter dat niet voor elke subdimensie voldoende data beschikbaar is op dit lage schaalniveau. Bij ‘bereikbaarheid’ is dat goed te doen; we hebben de afstand tot 27 verschillende voorzieningen in Fryslân gemeten. Maar bij thema’s als klimaat, milieu en natuur is de data op buurtniveau simpelweg nog onvoldoende.”
Siebren vult aan: “Op het gebied van welzijn en sociale gezondheid is er veel informatie, maar voor een thema als ‘vrije tijd’ hebben we momenteel slechts één indicator. Daarom zijn sommige onderdelen afgevallen. Zie dit onderzoek dan ook als een eerste verkenning, een belangrijke eerste stap.”
De onderzoekers hanteerden vijf categorieën van verstedelijking om de buurten te analyseren. De verschillen die hieruit naar voren komen, zijn opvallend.
Kooistra: “Heel concreet zie je dat bepaalde onderdelen van brede welvaart in stedelijke gebieden minder positief scoren dan op het platteland. Denk aan welzijn, economisch inkomen en materiële welvaart; die scoren in steden vaak lager. Maar het is niet zwart-wit. Je kunt niet simpelweg zeggen dat de stad het slecht doet en het platteland goed. De kantelpunten liggen vaak in het gebied daar tussenin, soms zelfs in kleinere plaatsen. De verschuiving verschilt echt per onderdeel.”
Kuiper benadrukt dat het instrument vooral bedoeld is om patronen te herkennen: “Het is waardevol om een buurt in de context van de omliggende buurten te plaatsen. We moeten niet blindstaren op de exacte waarde van één buurt tot drie decimalen achter de komma, maar kijken naar de regionale samenhang.”
Het doel van het onderzoek is om Friese overheden te voorzien van betere sturingsinformatie. Een gemeente als Leeuwarden bestaat bijvoorbeeld uit een grote stad, maar ook uit een uitgestrekt omliggend gebied met dorpen.
Kooistra: “Als je die gegevens voor een hele gemeente op één hoop gooit, krijg je een vertekend beeld. Onze analyse laat zien dat de dorpen rondom een stad een heel ander profiel kunnen hebben dan de stad zelf. Tegelijkertijd zie je dat bepaalde wijken in verschillende gemeenten juist heel erg op elkaar lijken. Dat soort inzichten krijg je alleen op dit schaalniveau.
Om de data toegankelijk te maken, publiceert Planbureau Fryslân een interactieve kaarttool. Bezoekers en beleidsmakers kunnen hier zelf thema’s selecteren en zien hoe hun wijk of buurt scoort ten opzichte van de omgeving.
“Het is een nieuw kennisinstrument voor iedereen die meer wil weten over de verdeling van brede welvaart in onze provincie,” besluit Kuiper. “Het biedt nieuwe inzichten die simpelweg niet zichtbaar zijn als je alleen naar de gemeentelijke gemiddelden kijkt.”
Neem dan contact op met onderzoekers Siebren Kooistra.
Door de site te te blijven gebruiken, gaat u akkoord met het gebruik van cookies. meer informatie
Deze site is standaard ingesteld op 'cookies toestaan", om je de beste mogelijke blader ervaring te geven. Als je deze site blijft gebruiken zonder je cookie instellingen te wijzigen, of als je klikt op "Accepteren" hieronder, dan geef je toestemming voor het gebruik van Cookies.
06 411 852 95