Hoe sterk is de band die inwoners van Fryslân voelen met hun dorp, wijk of omgeving? Uit nieuw onderzoek blijkt dat inwoners hun plaatsverbondenheid gemiddeld een 7,08 geven op een schaal van 0 tot 10. Vooral oudere inwoners, mensen die vloeiend Fries spreken en inwoners van het platteland voelen zich relatief sterk verbonden met hun omgeving.

Vrijdag 11 september nam Sybrand Buma officieel afscheid als burgemeester van Leeuwarden. Speciaal voor zijn afscheid schreven Nelleke IJssennagger-van der Pluijm, Hans-Paul van der Snee en Arjen Droog het drieluik Ver Ander: drie persoonlijke essays over Fries geluk. De essays zijn nu voor iedereen te lezen.

Inwoners van Fryslân beoordelen hun gezondheid gemiddeld met een ruime voldoende. Tegelijkertijd neemt het aandeel inwoners met een chronische ziekte of aandoening toe. Dat blijkt uit nieuwe cijfers in de geactualiseerde monitor Gezondheid. Ook laat de monitor zien dat veel Friezen aan hun gezondheid willen werken: bijna de helft wil meer bewegen of sporten.

De Friese arbeidsmarkt heeft te maken met een aanhoudende krapte en een krimpende beroepsbevolking. Dat blijkt uit de geactualiseerde monitor Werk. De krapte raakt vooral sectoren zoals zorg, onderwijs, kinderopvang, techniek en ICT.

Fryslân staat bekend om zijn sterke sociale samenhang en de hechte mienskip. De meest recente cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) bevestigen dit positieve beeld. Toch is dat beeld richting 2050 niet vanzelfsprekend. Een nieuwe prognose laat zien dat de Friese verbondenheid in de toekomst onder druk komt te staan.  

De regio is geen tussenverdieping in het huis van Thorbecke, maar een tent in de achtertuin. Een tijdelijke constructie waar met vaart projecten worden gefinancierd en uitgevoerd, maar waar de opbrengsten en leerlessen niet vanzelf hun weg terugvinden naar het huis. Planbureau Fryslân volgde alle zes Friese Regio Deals als lerende evaluator.

Eerder dit jaar presenteerde Planbureau Fryslân al de gemeentelijke Brede Welvaartscans. Nu gaat het planbureau een stap dieper. Met nieuw onderzoek en een interactieve kaarttool brengen onderzoekers Gerian Kuiper en Siebren Kooistra de brede welvaart op buurtniveau in kaart. Een gesprek over het belang van fijnmazige data voor lokaal beleid: "De kracht van deze analyse is dat we voorbij het gemiddelde van een gemeente kijken."

De Friese economie draait niet alleen om cijfers en werkgelegenheid, maar ook om de kracht van de mienskip: een hoog niveau van sociaal kapitaal blijkt namelijk sterk samen te hangen met betere economische prestaties, zoals meer investeringen en groei van het bruto regionaal product. Met de oprichting van de Economic Board Fryslân staat het versterken van zowel de economie als de brede welvaart nadrukkelijk op de agenda. Daarbij speelt de vraag hoe sociale verbondenheid en economische ontwikkeling elkaar beïnvloeden een centrale rol. Want wat betekent mienskip eigenlijk voor welvaart – niet alleen in financiële zin, maar juist ook in termen van gezondheid, geluk en leefbaarheid?

Friezen beoordelen het Koninklijk Huis met gemiddeld een 6,5. Dat is een ruime voldoende, maar tegelijkertijd ook een wat lagere score dan in vergelijkbaar landelijk onderzoek. En ondanks dat de interesse van Friezen in het Koninklijk huis beperkt is, ziet een groot deel van de bevolking wel de meerwaarde van Keningsdei in Dokkum. 

Planbureau Fryslân heeft de Blue Delta Monitor geactualiseerd. De monitor is uitgebreid met nieuwe indicatoren en volgt de jaarlijkse ontwikkeling van de Friese economie in noordelijke en nationale context.  

In Fryslân neemt het gevoel van onveiligheid onder inwoners de laatste jaren licht toe. Deze ontwikkeling contrasteert met de geregistreerde criminaliteit, die sinds 2017 grotendeels stabiel blijft. Op basis van objectieve cijfers behoort Fryslân desondanks nog altijd tot de veiligste provincies van Nederland.

In de zorg wordt steeds vaker verwacht dat inwoners meer zelf doen en meer voor elkaar betekenen. Maar dat is niet voor iedereen vanzelfsprekend. Eerder onderzoek van Planbureau Fryslân liet al zien dat er spanning bestaat tussen wat beleid verwacht en wat inwoners willen, kunnen en mogen doen. Een grotere rol voor inwoners in de zorg is alleen houdbaar als die past bij wat mensen daadwerkelijk aankunnen. 

De mienskip komt onder druk te staan, het behoud van de arbeidsmarkt vraagt om keuzes en de strijd om de ruimte wordt groter. Dit zijn komende jaren uitdagingen voor de regio’s Noordoost, Noordwest, Zuidoost en Zuidwest Fryslân, blijkt uit het jaarlijkse onderzoek Regionale Monitor Brede Welvaart.